سابقه سكونت در مازندران در مورد سكونت،زندگي وتمدن در مازندران،از بررسيهايي كه از غارهاي كمربند و هوتو(در بهشهر)به عمل آمده، معلوم مي شود كه شرايط زندگي انسانهاي دوره پارينه سنگي ميانه و پارينه سنگي جديد در اين استان نيز نظير ديگر مناطق فلات ايران بوده است.از اين آثار چنين بر مي آيد كه در اين ادوار در كوهپايه ها و دامنه هاي شمالي البرز،هر جا كه آب و هوا مساعد تر بوده،انسانهاي اوليه به شكار و گردآوري خوراك مي پرداختند و براي اينكه از امنيت و آرامش بيشتري برخوردار باشند،در غارهاي مذكور(از جمله غاري كه در كنار جاده نكا-بهشهر در جنوب غربي روستاي كُلت در اثر خاك برداري در سال 1369 كشف شده) به سر مي برده اند، وجود آثار دوره نو سنگي در شرق مازندران حكايت از تحولات زندگي مردم در اين استان را دارد. از حدود 10000 سال پيش،مردم اين سرزمين همانند بعضي از انسانهاي ساكن فلات ايران،توانسته بودند چارپايان را رام واهلي نمايند.اين تحول موجب دگرگوني در زندگي انسانهاي اين خطه شده است.به تدريج انسانها در مرحله دامداري به سوي دّره ها و جلگه ها وخاكهاي آبرفتي حاصلخيز كشيده شده اند.با آغاز كشاورزي،زندگي به طور كلي دگرگون مي شود.رفته رفته با بهتر شدن شرايط زندگي،غذا و مساعد بودن آب و هوا به شمار جمعيت افزوده شد و اولين روستاهاي پيش از تاريخ در اين خطّه شكل گرفتند. مازندران فعلي كه از غرب به استان گيلان،از شرق به استان گلستان،از جنوب به رشته كوههاي البرز و استانهاي سمنان.تهران و قزوين و از شمال به درياي مازندران محدود است.در طول تاريخ،شاهد وقايع و اتفاقات فراوان سياسي،اجتماعي و فرهنگي بوده است.در اهميت سر گذشت وقايع تاريخي اين استان، كافي است كه گفته شود هيچ يك از مناطق ايران به اندازه اين خطّه،شاهد رويدادهاي تاريخي نبوده اند. به همين سبب است كه نويسندگان و مورخان ايراني و خارجي،فراز و نشيب هاي تاريخي اين سرزمين را در كتاب هايي به رشته تحرير در آورده اند.از آثار نويسندگان خارجي درباره مازندران،تاريخ مازندران و استرآباد تاليف رابينو،و از آثار نويسندگان ايراني،تاريخ طبرستان(تبرستان) و رويان و مازندران تاليف مير ظهيرالدين مرعشي،و مازندران از قديم ترين ايام تا به امروز،نوشته دكتر محمد مشكور را مي توان نام برد.اما اينكه نام مازندران از چه زماني در اين خطّه متداول شد اختلاف نظر وجود دارد.بعضي از مورخان معتقدند از زمان ابن اسفنديار و ياقوت،بجاي استرآباد كلمه مازندران بكار برده شده است عده اي هم تاريخ استعمال كلمه مازندران را از قرن چهارم هجري قمري به بعد مي دانند. چشمه عمارت بهشهر اين بنا متعلق به دوره صفويه ميباشد كه در دو طبقه احداث گرديده و در حال حاضر طبقه همكف و جزري از طبقه دوم باقي مانده است در وسط عمارتِ همكف مظهر چشمه قرار دارد كه آب آن از چهار سمت توسط جويهايي از داخل بنا به خارج آن سرازير و وارد حوضها و جويهاي اطراف آن گرديده و بوسيله نهرهاي اصلي به خارج از باغ هدايت مي شده است  برج آرامگاهي امامزاده طاهر مطهر اين بناي آرامگاهي واقع در روستاي هزار خال بخش كجور در شهرستان نوشهر قرار دارد بنايي است چهار ضلعي با كتيبه هاي آجري و تزئينات كه در سال( 829) ه ق به دست ملك كيومرث بن بيستون استندار ساخته شده است قلعه ملك بهمن اين قلعه از قلعه هاي عظيم البرز ميباشد كه در جاده هراز بخش لاريجان و مشرف به قريه شاهان دشت در 75 كيلومتري جنوب آمل قرار دارد اين قلعه متعلق به حكام پادوسبان ميباشد كه در سال (45 الي 1005) ه ق به رويان نور و كجور و رستمدار حكومت داشته اند بناي قلعه بر روي صخره اي حدود 220 متر بالاتر از سطح اراضي شاهاندشت از لاشه سنگهاي بزرگ و كوچك و ملات گچ ساخته شده كه بصورت طبقه طبقه و شامل اتاقها و قسمتهاي مختلف ساختماني است آرامگاه سه سيد مير حيدر آملي اين مكان مدفن ابولقاسم پسر ابولحسن الروياني است كه در قرن (6) ه ق وفات يافته است در طي قرون هشتم و نهم هجري قمري سه تن از سادات و عرفا در اين محل مدفون گرديدند كه يكي از آنها علامه مير حيدر آملي ميباشد كه از متفكران و مشاهير شيعه بوده است باني اين مكان سيد عزالدين بن سيد بهاالدين آملي است.